Waar geloof, zorg en vooruitgang elkaar kruisten
Er hangt een dunne nevel over de Kerkstraat. De klinkers, kinderkopjes, glanzen nog van de nachtvorst, en de eerste zon zoekt haar weg langs de gevels. Links het woonhuis uit 1880, gebouwd voor een man van aanzien.
Langs de straat, half in beeld, liep ooit het spoor van de stoomtram die van Oss via Uden naar Veghel reed. De bel, het zuchten van de locomotief, het schuren van staal over staal, het was de adem van een streek in beweging. De tram bracht melk, meel, post en mensen. Tot de tijd hem inhaalde: eerst kwam buslijn 57, later 157, en vandaag wordt zelfs die verbinding weer bediscussieerd. De geschiedenis rijdt in rondjes, fluistert men in Uje.
Aan de rechterzijde, achter de rij leilinden, lag het Gasthuis van de Barmhartige Zusters H. Carolus. Zij vestigden zich hier in 1877, gevlucht uit Duitsland voor de Kulturkampf, en begonnen een klein huis voor zieken, armen en ouderen. Daar, tussen gebed en plicht, ontstond de Udense gezondheidszorg. In 1935 groeide het uit tot het Sint-Jansgasthuis, later Huize Sint-Jan. Maar hier, aan deze straat, klopte het eerste hart van de zorg. Niet uit beleid, maar uit barmhartigheid.
Verderop rees het College van het Heilige Kruis. Geen gewone school, maar een groot seminarie van de Kruisheren, waar jongens met een priesterroeping werden gevormd. Ze kregen er een brede gymnasiale opleiding, maar ook lessen in discipline, stilte en zelfbeheersing – voorbereiding op het celibataire kloosterleven. Achter het college stond de Kruisherenkapel, ingetogen en waardig, een toren die niet heerst maar waakt.
De Kerkstraat van toen was een wereld op zichzelf: zorg, geloof, kennis en vooruitgang binnen één straatbeeld. En tussen die werelden liep de tram, smal, glanzend, tijdelijk.
Wie er nu loopt, hoort geen bel meer rinkelen, geen koor meer zingen. Maar als de wind goed staat, lijkt het even alsof ergens achter de muren nog iets nadreunt: het zachte geratel van een wagon, het gefluister van een gebed, en de echo van een dorp dat ooit geloofde dat toewijding geen keuze was, maar een richting.
Echt Uden. Toen de tram nog zuchtte langs geloof en barmhartigheid.